CÔNG TY CỔ PHẦN DƯỢC PHẨM PQA
Với khát vọng kết hợp các bài thuốc gia truyền, cổ truyền với công nghệ tiên tiến

Mạch môn và công dụng chữa bệnh

Tác giả:
Tham vấn Y khoa:

Cây mạch môn là một loại thảo dược, thuốc nam quý hiếm, sống lâu năm cao 10-40cm, rễ chùm, trên rễ có những chỗ phát triển thành củ mẫm, có nguồn gốc từ Nhật Bản. Loại cây này mọc hoang và được trồng ở Việt Nam lấy củ dùng để làm vị thuốc, được trồng nhiều ở các tỉnh phía Bắc như: Hưng Yên, Nghệ An, Bắc Giang, Hà Nam. Củ mạch môn có rất nhiều tác dụng tốt đối với sức khỏe con người và có công dụng để chữa bách bệnh có vị ngọt, hơi đắng, tính hàn. Dược liệu này có tác dụng điều trị các bệnh lý như táo bón, thanh tâm trừ phiền, điều trị ho lao, thanh tâm nhuận phế, huyết áp thấp.

Tìm hiểu về vị thuốc mạch môn

Mạch môn có tên gọi khác là: mạch môn đông, mạch đông, lan tiên, giai tiên thảo, qua hoàng, tô đông.

Mạch môn đông trị ho, bổ phổi

Bộ phận dùng: Mạch môn đông (Radix Ophiopogoni) là rễ củ phơi hay sấy của cây mạch môn đông (Ophiopogon japonicus Wall) thuộc họ mạch môn đông (Haemodoraceae).

 Rễ củ hình thoi, dài 1-4cm, màu vàng.

 Thu hoạch vào tháng 7-8, chọn những củ già trên 2 năm , đào về, cắt bỏ rễ con, rửa sạch, củ nhỏ để nguyên, củ to bổ đôi, để ráo nước cho se vỏ, rồi rút bỏ lõi, phơi hay sấy nhẹ ở nhiệt độ từ 50-60 độc C cho tới khi độ ẩm dưới 13% là được.

 Cần bảo quản mạch môn ở nơi khô ráo, thoáng mát.

_ Vị ngọt, hơi đắng, tính hàn (mát)

_ Vào các kinh: tâm, phế, vị

_ Trong mạch môn có chất nhầy, chất đường.

 Tác dụng: Nhuận phế (bổ phổi), khỏi ho khan, mát tim, thanh nhiệt, nhuận tràng.

 Công dụng: Chữa ho, long đờm, bổ phổi (đối với các bệnh phổi, gầy còm). Còn chữa thiếu sữa, sốt khát nước, lợi tiểu, táo bón, thanh tâm trừ phiền.

 Liều dùng: Ngày uống 6-20g dưới dạng thuốc sắc.

 Kiêng kỵ: Tỳ vị hư hàn, đi ỉa lỏng không dùng.

 Tương kỵ: Khoản đông, khổ sâm, mộc nhĩ, chung nhũ, phục thạch.

Các bài thuốc có mạch môn

1. Thang thang táo cứu phế

Thành phần:

  • Mạch môn 4,8g
  • Thạch cao 10g
  • Tang diệp 12g
  • Cam thảo 4g
  • Hồ ma nhân 4g
  • A giao 3,2g
  • Hạnh nhân 2,8g
  • Đảng sâm 2,8g
  • Tỳ bà diệp 4g

Bào chế: Dạng thuốc sắc.

Công dụng: Thuốc nhuận phế dịu ho, dùng trị chứng phế hư, phổi bị tổn thương, ho khan, miệng khô, họng rát, đờm quánh.

Liều dùng: Sắc uống.

2. Thang mạch môn đông

Thành phần:

  • Mạch môn 20g
  • Bán hạ 6g
  • Đảng sâm 12g
  • Cam thảo 4g
  • Gạo tẻ 20g
  • Đại táo 4 quả

Bào chế: Dạng thuốc sắc

Công dụng: Trị chứng phế bị tổn thương phần âm, họng khô, miệng khát, lưỡi đỏ, phổi yếu,...

Liều sắc: Sắc uống (có thể dùng gạo nếp).

3. Thang tăng dịch

Thành phần:

Bào chế: Dạng thuốc sắc

Công dụng: Thuốc nhuận phế thông tiện, dùng khi âm hư, ruột khô, đại tiện táo bón.

Liều dùng: Sắc uống.

Công dụng của mạch mônMạch môn thuốc nam trị bách bệnh

4. Thang thanh dịch

Thành phần:

  • Mạch đông 12g
  • Huyền sâm 20g
  • Tê giác 4g
  • Sinh địa 24g
  • Trúc diệp tâm 12g
  • Đơn sâm 16g
  • Kim ngân hoa 16g
  • Liên kiều 16g
  • Hoàng liên 4g

Bào chế: Dạng thuốc sắc.

Công dụng: Trị bệnh nhiệt làm tổn thương âm, tim hồi hộp, miệng khát (có thể có tác dụng trị ung thư máu, tinh hồng nhiệt độc do đơn gây phát ban, sởi, hay tim hồi hộp mê man)

Liều dùng: Sắc uống.

5. Mạch môn đông thang

Thành phần:

  • Mạch môn 8g
  • Bán hạ 4g
  • Ma hoàng 2,8g
  • Cát cánh 4g
  • Sinh địa 4g
  • Chích thảo 2g
  • Ngũ vị tử 10 hạt
  • Tang bạch bì 4g
  • Địa cốt bì 4g
  • Sinh khương 1 lát
  • Tử uyển 4g

Bào chế: Dạng thuốc sắc

Công dụng: Trị ho ra máu mủ, ngực đầy chướng, ngũ tâm phiền nhiệt, khát, tiểu tiện bí.

6. Mạch môn đông thang (bài 2)

Thành phần: 

  • Mạch môn 400g
  • Bách bộ 50g
  • Hoàng kỳ 50g
  • Quế 50g
  • Bạch truật 50g
  • Tế tân 48g
  • Cam thảo 40g
  • Nhân sâm 50g
  • Thục tiêu 40g
  • Can khương 40g
  • Phụ tử 48g
  • Viễn chí 48g
  • Hạnh nhân 20g

Mạch môn có công dung giảm ho, hen suyễn

Mạch môn kết hợp một số thành phần làm giảm phế lao nhiệt sinh trùng

Bào chế: Dạng thuốc sắc

Công dụng: Trị phế lao nhiệt sinh trùng, ho nghịch, hen suyễn.

Liều dùng: Sắc uống

7. Mạch môn đông lý trung thang

Thành phần:

  • Mạch môn 20g
  • Bạch truật 20g
  • Nhân sâm 12g
  • Thuần tâm 12g
  • Chích thảo 8g
  • Phục linh 8g
  • Trần mễ 50g
  • Lô căn 12g
  • Quất bì 12g
  • Trúc nhự 26g
  • Sinh khương 16g

Bào chế: Dạng sắc uống

Công dụng: Trị chứng lậu khí, bụng đầy trướng, ăn uống không tiêu, nôn mửa, ỉa chảy, thông tiện, bỉ muộn.

Liều dùng: Sắc uống.

8. Mạch môn đông hoàn (bài 1)

Thành phần:

  • Mạch môn 40g
  • Chích thảo 0,4g
  • Sinh địa 20g
  • Chu sa 20g
  • Mễ sương 20g
  • Hoàng liên 20g
  • Ngưu hoàng 0,4g
  • Tử cầm 20g
  • Long não 0,2g
  • Ô nhã tiêm 20g
  • Xích linh 20g

Bào chế: Dạng thuốc hoàn. Tán bột, trộn đều, luyện với tá dược thích hợp, làm hoàn.

Công dụng: Trị trẻ nhỏ nhiệt ở tâm và phế bị tắc, phiền khát.

Liều dùng: Ngày uống 4-6g thuốc hoàn.

9. Mạch môn đông hoàn (bài 2)

Thành phần:

  • Mạch môn 40g
  • Chỉ xác 20g
  • Hoàng liên 20g
  • Sài hồ 1,2g
  • Địa cốt bì 20g
  • Tang bạch bì 20g
  • Hoàng kỳ 20g
  • Nhân sâm 20g
  • Thanh hao tử 20g

mạch môn đông hoànMạch môn đông hoàn

Bào chế: Dạng thuốc hoàn. Tán bột, trộn đều, luyện với tá dược thích hợp, làm hoàn.

Công dụng: Trị bệnh trẻ nhỏ da thịt gầy yếu, nóng trong xương, nước tiểu đỏ, vàng.

Liều dùng: Ngày uống từ 4-6g thuốc hoàn

10. Mạch môn đông tán

Thành phần:

  • Mạch môn 20g
  • Đại lý thạch 20g
  • Thạch chung nhũ 20g
  • Thông thảo 20g

Bào chế: Dạng thuốc tán. Các vị thuốc có lượng bằng nhau.

Công dụng: Trị bệnh phụ nữ bị hàn nhiệt nghịch trở, sữa không thông.

Liều dùng: Ngày uống từ 12-16g thuốc tán

Tóm lại, củ mạch môn có nhiều tác dụng đối với sức khỏe con người và nhiều công dụng trong hỗ trợ điều trị bệnh. Theo Đông y, mạch môn được ứng dụng trong những bài thuốc chữa táo bón, ho, ho đờm, ho ra máu,… Tuy nhiên, trước khi áp dụng điều trị bằng các bài thuốc từ mạch môn, người bệnh cần hỏi ý kiến của bác sĩ.

Bình luận bài viết
Bài viết liên quan
Sinh địa - Dược liệu quý chữa bách bệnh

Sinh địa - Dược liệu quý chữa bách bệnh

Ngày đăng:03/10/2020, Bởi: PQA
Sinh địa (còn có tên gọi khác là địa hoàng) là loại cây thân thảo, sống lâu năm cao khoảng 10-30cm khi trưởng thành. Là một thảo dược quý bắt nguồn từ Trung Quốc được du nhập vào nước ta từ...
Xem chi tiết
Hóa giải đạo “Quân - Thần - Tá - Xứ” trong đơn thuốc Đông y cổ phương

Hóa giải đạo “Quân - Thần - Tá - Xứ” trong đơn thuốc Đông y cổ phương

Ngày đăng:24/08/2020, Bởi: PQA
Ghé vào một tiệm thuốc Đông y, chắc hẳn bạn đã từng thấy các thầy thuốc kê những thang thuốc toàn cây lá cành. Trông tưởng ngẫu nhiên nhưng không hề, Đông dược cũng có những quy tắc chữa...
Xem chi tiết
Hoài sơn - Vị thuốc nam chữa bệnh trọng

Hoài sơn - Vị thuốc nam chữa bệnh trọng

Ngày đăng:30/07/2020, Bởi: PQA
Hoài sơn là bài thuốc được chế biến từ củ cây mài, thuộc họ thân nhẵn, dây leo quấn, màu đỏ hồng, củ đơn độc nhỏ mọc ở nách lá. Trong thời kỳ đất nước còn nghèo đói, chiến tranh thì...
Xem chi tiết
Bạch linh

Bạch linh

Ngày đăng:29/07/2020, Bởi: PQA
Bạch linh là dược liệu quý hỗ trợ điều trị rất nhiều bệnh lý nguy hiểm. Vị thuốc bắt nguồn từ Trung Quốc, tại Việt Nam vị thuốc được phân bố ở những vùng khí hậu mát tại một số...
Xem chi tiết
Vị thuốc huyền sâm

Vị thuốc huyền sâm

Ngày đăng:29/07/2020, Bởi: PQA
Huyền sâm (hắc sâm, nguyên sâm) là vị thuốc quý bắt nguồn từ Trung Quốc có công dụng sinh tân, giải độc, lợi yết hầu, chỉ khát, nhuận táo và tả nhiệt. Dược liệu được sử dụng để...
Xem chi tiết
0818 288 717