CÔNG TY CỔ PHẦN DƯỢC PHẨM PQA
Học tập và làm theo lời dạy của Thánh Y Hải Thượng Lãn Ông

Huyền sâm - Vị thuốc quý trong Y học Cổ truyền

Tác giả:
Tham vấn Y khoa:

Huyền sâm (hắc sâm, nguyên sâm) là vị thuốc quý bắt nguồn từ Trung Quốc có công dụng sinh tân, giải độc, lợi yết hầu, chỉ khát, nhuận táo và tả nhiệt. Dược liệu được sử dụng để điều trị các chứng bệnh do âm hư kèm thực nhiệt như lao hạch, viêm amidan, viêm họng cấp, táo bón,…

Tìm hiểu về vị thuốc Huyền sâm

Tên gọi khác: Hắc sâm, nguyên sâm 

huyền sâm

Vị thuốc quý Huyền sâm

Bộ phận dùng: Huyền sâm ( radix  Scrophulariae) là rễ phơi hay sấy khô của cây Huyền sâm (Scrophularia buergeriana Miq) thuộc họ hoa Mõm chó (Scrophulariaceae). Có tài liệu ghi Huyền sâm là: Scrophularia oldhamii Oliv hoặc rễ cây huyền sâm Scrophularia ningpoensis Hemsl.

Đào lấy rễ (củ) Huyền sâm, rửa sạch, cắt rễ con, cắt đầu chồi chừa 3 mm, tách riêng từng rễ. Phân loại to, nhỏ phơi hay sấy ở nhiệt độ 50-60 độ C cho đến gần khô (còn mềm). Sau đó đem ủ 5 đến 6 ngày đến khi trong ruột còn màu nâu đen hay màu đen , rồi phơi hay sấy khô tới độ ẩm dưới 14%.

Cách ủ: Khi phơi Huyền sâm gần khô đem tải ra nong, nia thành một lớp dày khoảng 15cm. Để chỗ mát, hàng ngày đảo vài lần, có thể đậy lên trên 1 lớp rơm mỏng hay một cái nong, nia khác.

Không để dầy quá hoặc đậy kín quá, Huyền sâm dễ bị hấp hơi và sẽ bị hỏng, thối.

Tính vị:

  • Vị đắng, ngọt, hơi mặn, tính mát.
  • Vào các kinh: phế, thận.
  • Trong huyền sâm có chất serophularin, alcaloid, tinh dầu, acid béo, asparagin và các chất đường.

Tác dụng: Dưỡng âm, sinh tân dịch, giải độc, thanh hỏa.

Chỉ định: Chữa sốt nóng, khát nước, mẩn ngứa, viêm họng, táo bón, mụn nhọt, lở loét, yết hầu sưng đau, tràng nhạc,...

Liều dùng: Ngày dùng 10-12g dưới dạng thuốc sắc.

Kiêng kị: Các chứng âm hư không nóng và tỳ hư tiết tả không được dùng.

Tương kỵ: Đồ đồng

Các bài thuốc có vị thuốc Huyền sâm

1. Mát hầu giảm đau

Thành phần: 

  • Huyền sâm: 20g
  • Ngưu bàng tử: 20g

Bài thuốc huyền sâm mát hầu giảm đau

Vị thuốc huyền sâm có tác dụng mát hầu giảm đau

Bào chế: Dạng thuốc sắc..

Chỉ định: Chữa đau họng, yết hầu tấy đỏ sưng đau.

Liều dùng: Sắc uống ngày 2 lần.

2.Bài thuốc lục vị

Thành phần:

  • Huyền sâm: 6g
  • Mạch môn: 6g
  • Hoài sơn: 3g
  • Sơn thù: 3g
  • Bạch linh: 2,25g
  • Sinh địa: 6g
  • Thảo quyết minh: 5g
  • Mẫu đơn bì: 2,25g
  • Trạch tả: 2,25g

Bào chế: Dưới dạng bột, siro, cao lỏng.

Chỉ định: tư âm, dưỡng huyết, sinh tân, nhuận tràng, phá kết, thông tiện.

Liều dùng: Ngày uống 3 lần sau ăn, mỗi lần uống 5-10g tùy thuộc vào độ tuổi.

3. Thang dưỡng âm mát phổi

Thành phần:

  • Huyền sâm: 20g
  • Sinh địa: 16g
  • Mạch môn: 12g
  • Cam thảo: 4g
  • Bối mẫu: 8g
  • Đơn bì: 12g
  • Bạch thược: 16g
  • Bạc hà: 2g

Bào chế: Dạng sắc thuốc

Chỉ định: Trị bạch hầu

Liều dùng: Sắc uống.

4. Thang thanh dinh

Thành phần:

  • Huyền sâm: 20g
  • Tê giác: 4g
  • Trúc diệp tâm: 12g
  • Đơn sâm: 16g
  • Mạch đông: 12g
  • Kim ngân hoa: 16g
  • Liên kiều: 16g
  • Hoàng liên: 4g

vị thuốc huyền sâm

Huyền sâm kết hợp với một số thành phần làm cải thiện giấc ngủ,...

Bào chế: Dạng sắc thuốc

Chỉ định: Trị nhiệt làm tổn thương âm, tim hồi hộp, miệng khát, ngủ không ngon giấc, các chứng lao phổi, xương đau nhức, sốt nhẹ, trị ung thư máu, tinh, hồng nhiệt độc do đơn mà phát ban, sởi, mê man.

Liều dùng: Sắc uống

5. Hoàng tiêu lịch gia vị

Thành phần:

  • Huyền sâm 16g
  • Mẫu lệ 12g
  • Bối mẫu 8g
  • Liên kiều 16g
  • Hạ khô thảo 12g

Bào chế: Dạng thuốc sắc.

Chỉ định: Thuốc nhuyễn cứng tan kết, dùng trong bệnh lao hạch ở cổ (chưa vỡ mủ), hạch lâm ba viêm.

6. Thang chống viêm

Thành phần:

  • Huyền sâm 10g
  • Cam thảo 5g
  • Cát cánh 5g
  • Mạch môn 8g
  • Thăng ma 5g

Bào chế: Dạng thuốc sắc

Chỉ định: Chữa viêm amidan, viêm họng, ho.

Liều dùng: Sắc uống. Cho 600ml nước, sắc còn 200ml, chia 3 lần uống trong ngày.

7. Thang tư sinh

Thành phần: 

  • Huyền sâm 20g
  • Sơn dược 40g
  • Bạch truật 12g
  • Ngưu bàng tử 12g
  • Kê nội kim 8g

Bào chế: Dạng thuốc sắc

Chỉ định: Trị lao phổi, suy nhược cơ thể, kém ăn, ho hen, sốt

Liều dùng: Sắc uống

8. Thang hóa ban (tức thang bạch hổ - xem thạch cao)

Thành phần: 

  • Thang bạch hổ, thêm
  • Huyền sâm 12g
  • Tê giác 4g

Bào chế: Dạng sắc uống

Chỉ định: Thuốc giải độc tiêu ban, dùng cho các bệnh ôn phát ban.

Liều dùng: Sắc uống.

9. Thang tăng dịch thừa khí

Thành phần:

  • Huyền sâm 40g
  • Mạch môn 32g
  • Sinh địa 32g
  • Đại hoàng 12g
  • Mang tiêu 6g

bài vị thuốc huyền sâm

Kết hợp Huyền sâm, mạch môn,sinh địa,...dùng chữa các bệnh truyền nhiễm

Bào chế: Dạng sắc uống

Chỉ định: Dưỡng âm, thanh nhiệt, tăng dịch thông tiểu tiện, dùng chữa các bệnh truyền nhiễm sốt cao gây táo bón, mất nước.

Liều dùng: Sắc uống

10. Huyền thỏ đơn

Thành phần:

  • Huyền sâm 200g
  • Thỏ ty tử 400g

Bào chế: Dạng thuốc hoàn. Hai loại dược liệu rửa sạch, phơi hay sấy khô, tán bột mịn, trộn đều với đường, làm hoàn.

Chỉ định: Phòng chứng đậu.

Liều dùng: Ngày uống 6-8g hòa với nước đường.

Huyền sâm là loại thuốc nam quý, được sử dụng rộng rãi trong y học cổ truyền. Huyền sâm đem lại nhiều công dụng hữu ích trong quá trình hỗ trợ điều trị bệnh lý. Tuy nhiên để tránh các rủi ro và tác dụng phụ khi sử dụng, bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi áp dụng bài thuốc từ dược liệu này.

>>Xem thêm: Vị thuốc Mạch môn - Các bài thuốc quý chữa bách bệnh từ mạch môn

Bình luận bài viết
(*) Thông tin bắt buộc

Bài viết liên quan

Xem tất cả
Bài thuốc Lục Vị "tiên dược" chữa táo bón mãn tính

Bài thuốc Lục Vị "tiên dược" chữa táo bón mãn tính

Ngày đăng:30/03/2022, Bởi: Trần Quốc Tâm
Theo y học hiện đại cho rằng, táo bón là bệnh thường gặp nhất trong các bệnh thuộc đường tiêu hóa, là trạng thái phân bị khô cứng khi đi đại tiện, rất buồn đi ngoài nhưng mỗi lần đi lại...
Xem chi tiết
Vị thuốc Mạch môn - Các bài thuốc quý chữa bách bệnh từ mạch môn

Vị thuốc Mạch môn - Các bài thuốc quý chữa bách bệnh từ mạch môn

Ngày đăng:30/03/2022, Bởi: Trần Quốc Tâm
Cây mạch môn là một loại thảo dược, thuốc nam quý hiếm, sống lâu năm cao 10-40cm, rễ chùm, trên rễ có những chỗ phát triển thành củ mẫm, có nguồn gốc từ Nhật Bản. Loại cây này mọc hoang và...
Xem chi tiết
Hóa giải đạo Quân - Thần - Tá - Sứ trong đơn thuốc Đông y cổ phương

Hóa giải đạo Quân - Thần - Tá - Sứ trong đơn thuốc Đông y cổ phương

Ngày đăng:30/03/2022, Bởi: Trần Quốc Tâm
Ghé vào một tiệm thuốc Đông y, chắc hẳn bạn đã từng thấy các thầy thuốc kê những thang thuốc toàn cây lá cành. Trông tưởng ngẫu nhiên nhưng không hề, Đông dược cũng có những quy tắc chữa...
Xem chi tiết
[Góc tìm hiểu] Học thuyết ngũ hành ứng dụng trong Y học Cổ truyền

[Góc tìm hiểu] Học thuyết ngũ hành ứng dụng trong Y học Cổ truyền

Ngày đăng:30/03/2022, Bởi: Trần Quốc Tâm
Học thuyết Ngũ hành lý giải chi tiết hơn về quá trình vận động, cơ chế của sự tiêu trưởng và chuyển hóa của vật chất. So với học thuyết âm dương, học thuyết ngũ hành chi tiết hơn, sâu...
Xem chi tiết
[Khám phá] 16 Nguyên nhân gây bệnh theo Y học cổ truyền

[Khám phá] 16 Nguyên nhân gây bệnh theo Y học cổ truyền

Ngày đăng:03/03/2022, Bởi: Trần Quốc Tâm
Trong Y học cổ truyền thì có tới 16 nguyên nhân gây nên bệnh mà tất cả chúng ta ai cũng có thể mắc phải. Để giúp cho các bạn hiểu rõ hơn về các nguyên nhân gây bệnh theo Y học cổ truyền này...
Xem chi tiết
Vai trò của Tứ chẩn trong Y Học Cổ Truyền: Vọng - Văn - Khấn - Thiết

Vai trò của Tứ chẩn trong Y Học Cổ Truyền: Vọng - Văn - Khấn - Thiết

Ngày đăng:03/03/2022, Bởi: Trần Quốc Tâm
Tứ chẩn là cách chẩn đoán bệnh chủ đạo của Y học cổ truyền. Bởi các bộ phận trên mặt, lưỡi sẽ phản ánh chính xác nhất tình trạng hư bệnh liên quan tới tạng phủ bên trong và các thầy...
Xem chi tiết
[Góc tìm hiểu] Học thuyết Âm Dương ứng dụng trong Y học Cổ truyền

[Góc tìm hiểu] Học thuyết Âm Dương ứng dụng trong Y học Cổ truyền

Ngày đăng:03/03/2022, Bởi: Trần Quốc Tâm
Học thuyết âm dương là học thuyết chính được đưa vào sử dụng trong Y học cổ truyền (YHCT)  nhằm giải quyết tận gốc căn nguyên gây bệnh. Nhưng không phải ai cũng biết và hiểu kỹ càng về...
Xem chi tiết
Tiên thiên, hậu thiên, thuỷ hoả: "Chữa một bệnh trăm bệnh đều khỏi"

Tiên thiên, hậu thiên, thuỷ hoả: "Chữa một bệnh trăm bệnh đều khỏi"

Ngày đăng:03/03/2022, Bởi: Trần Quốc Tâm
Sinh thời, Thánh y Hải Thượng Lãn Ông đã dạy “Bênh nhẹ chữa vào khí huyết hậu thiên. Bệnh nặng phải chữa vào thủy hỏa, tiên thiên”. Vậy Tiên thiên, hậu thiên, thuỷ hoả là gì? Tại sao chỉ...
Xem chi tiết
Lục phủ ngũ tạng là gì? Chức năng của lục phủ ngũ tạng trong cơ thể

Lục phủ ngũ tạng là gì? Chức năng của lục phủ ngũ tạng trong cơ thể

Ngày đăng:03/03/2022, Bởi: Trần Quốc Tâm
“Lục phủ ngũ tạng” là một nhóm cơ quan với các chức năng khác nhau trong cơ thể con người. Thuật ngữ này được nhắc tới khá nhiều trong y học cổ truyền nhưng không phải ai cũng hiểu rõ...
Xem chi tiết
Nguyên tắc: "chữa bệnh chữa tận gốc" của Thánh y Hải Thượng Lãn Ông

Nguyên tắc: "chữa bệnh chữa tận gốc" của Thánh y Hải Thượng Lãn Ông

Ngày đăng:03/03/2022, Bởi: Trần Quốc Tâm
Hải Thượng Lãn Ông là một người thầy y đức, được mệnh danh là vị danh y nổi tiếng của nền y học Việt Nam. Ông đã có những thành tựu vĩ đại dù trải qua hàng trăm năm vẫn giữ vẹn nguyên...
Xem chi tiết

Tin tức - Sự kiện

Dược phẩm PQA tưng bừng khai trương văn phòng mới và chúc mừng năm mới 2022

Dược phẩm PQA tưng bừng khai trương văn phòng mới và chúc mừng năm mới 2022

Ngày đăng:29/01/2022
Sáng ngày 14/1/2021 Công ty Cổ phần Dược phẩm PQA đã tổ chức Lễ khai trương văn phòng mới trong không khí hân hoan vui mừng của toàn thể anh chị em cán bộ nhân viên. Đây chính là bước đệm để...
Hội thảo khoa học: Hỗ trợ Thông thoáng đường thở cho người hen suyễn

Hội thảo khoa học: Hỗ trợ Thông thoáng đường thở cho người hen suyễn

Ngày đăng:21/01/2022
Hen suyễn là căn bệnh phổ biến không phân biệt lứa tuổi, độ tuổi mắc phải bệnh. Mỗi khi trái gió trở trời thì triệu chứng của bệnh hen suyễn lại trở nên nặng hơn tạo thành rào cản lớn...
GMP - GLP - GSP là gì? Dược phẩm PQA đã áp dụng tiêu chuẩn này trong sản xuất như thế nào?

GMP - GLP - GSP là gì? Dược phẩm PQA đã áp dụng tiêu chuẩn này trong sản xuất như thế nào?

Ngày đăng:19/01/2022
Thực phẩm bảo vệ sức khỏe chất lượng là sản phẩm phẩm phải được sản xuất sản xuất trong nhà máy đạt chuẩn GMP, đã thông qua kiểm nghiệm tại phòng kiểm nghiệm GLP và được bảo quản...
Dược phẩm PQA vinh dự nhận chứng chỉ FDA của Mỹ

Dược phẩm PQA vinh dự nhận chứng chỉ FDA của Mỹ

Ngày đăng:19/01/2022
Công ty cổ phần Dược phẩm PQA với hơn 10 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực Dược phẩm bảo vệ sức khỏe đã vinh dự nhận chứng chỉ FDA. Đây chính là “trái ngọt” sau những nỗ lực không ngừng...
Nhà máy đạt chuẩn GMP của Dược phẩm PQA nơi gửi trọn niềm tin chất lượng sản phẩm

Nhà máy đạt chuẩn GMP của Dược phẩm PQA nơi gửi trọn niềm tin chất lượng sản phẩm

Ngày đăng:22/12/2021
Công ty cổ phần dược phẩm PQA chuyên sản xuất, kinh doanh các sản phẩm là dược phẩm, thực phẩm chức năng có nguồn gốc hoàn toàn từ dược liệu thiên nhiên, chăm sóc sức khỏe và sắc đẹp toàn...
Dược phẩm PQA chung tay ủng hộ Quỹ Vacxin phòng chống COVID-19

Dược phẩm PQA chung tay ủng hộ Quỹ Vacxin phòng chống COVID-19

Ngày đăng:16/07/2021
Hưởng ứng lời kêu gọi “Toàn dân tham gia ủng hộ phòng, chống dịch Covid-19". Tập thể cán bộ công nhân viên Công ty CP Dược Phẩm PQA phát huy truyền thống đoàn kết "Tương thân, tương ái" của...
Ngày hội "Những giọt máu hồng" cùng cán bộ công nhân viên PQA

Ngày hội "Những giọt máu hồng" cùng cán bộ công nhân viên PQA

Ngày đăng:14/07/2021
Sáng 30/3 vừa qua, Tập thể CBCNV Công ty Cổ phần Dược Phẩm PQA đã có mặt tại Trường trung cấp y tế Nam Định để hòa mình cùng chương trình Ngày hội “Những giọt máu hồng”. Thấu hiểu hiến...
Đại gia đình PQA tưng bừng ngày tiệc tất niên cuối năm 2020

Đại gia đình PQA tưng bừng ngày tiệc tất niên cuối năm 2020

Ngày đăng:12/06/2021
Ngày 16/1/2021 vừa qua, tại Nhà hàng khu sinh thái Lưu Gia Trang công ty CP Dược phẩm PQA đã tổ chức thành công chương trình tiệc tất niên cuối năm đầy ý nghĩa cho 130 CBCNV công ty.
0818 288 717