CÔNG TY CỔ PHẦN DƯỢC PHẨM PQA
Học tập và làm theo lời dạy của Thánh Y Hải Thượng Lãn Ông

[Góc tìm hiểu] Học thuyết Âm Dương ứng dụng trong Y học Cổ truyền

Tác giả:
Tham vấn Y khoa:

Học thuyết âm dương là học thuyết chính được đưa vào sử dụng trong Y học cổ truyền (YHCT)  nhằm giải quyết tận gốc căn nguyên gây bệnh. Nhưng không phải ai cũng biết và hiểu kỹ càng về học thuyết này. Do đó hãy cùng Thuốc Nam PQA chúng tôi tìm hiểu chi tiết học thuyết âm dương là gì và ứng dụng của học thuyết âm dương trong YHCT trong bài tổng hợp chia sẻ dưới đây. 

biểu đồ quy luật âm dương ngũ hành

Học thuyết âm dương luôn được áp dụng trong chữa trị bệnh nan y

1. Định nghĩa

Học thuyết âm dương đã được nghiên cứu phát triển từ 3000 năm trước bởi các nhà triết học cổ đại phương Đông

1.1 Học thuyết âm dương là gì?

Học thuyết âm dương là nền tảng tư duy của các ngành học thuật phương Đông đặc biệt là y học từ lý luận đến thực hành, trong chẩn đoán, phòng bệnh, chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe con người, bào chế, sử dụng thuốc.

Học thuyết âm dương cũng có thấy nguyên nhân phát sinh, phát triển và tiêu vong của vạn vật do hai yếu tố cơ bản (âm, dương) trong sự vật quyết định. 

1.2. Phân định âm dương

phân định âm dương

2. Quy luật cơ bản của học thuyết âm dương

Học thuyết âm dương được thể hiện rõ ràng theo những quy luật nhất định. Bạn có thể hiểu quy luật cơ bản của học thuyết âm dương như sau: 

2.1. Âm dương đối lập

Học thuyết âm dương đối lập chính là mâu thuẫn chế ước, đấu tranh lẫn nhau giữa hai mặt âm dương như ngày với đêm, như nóng với lạnh.

2.2. Âm dương hỗ căn

Hỗ căn là nương tựa vào nhau của hai mặt âm dương như đồng hóa và dị hóa, hưng phấn và ức chế, âm phải có dương và ngược lại mới tồn tại được.

2.3. Âm dương tiêu trưởng

  • Tiêu nghĩa là sự mất đi
  • Trưởng nghĩa là sự trưởng thành

Âm dương tiêu trưởng nói lên sự không ổn định mà luôn biến động không ngừng của vật chất, khi lâu, tiêu thì dương trưởng và ngược lại. Quá trình biến động thường theo một chu kỳ nhất định như sáng và tối trong một ngày, bốn mùa trong năm.

Khi sự biến động vượt quá mức bình thường thì có sự chuyển hóa âm dương: “Cực âm tất dương, cực dương tất âm, hàn cực sinh nhiệt, nhiệt cực sinh hàn”.

2.4. Âm dương bình hành

Âm dương bình hành là vận động không ngừng nhưng luôn luôn giữ được thế thăng bằng giữa hai mặt đối lập, là cân bằng cùng tồn tại, cân bằng động, cân bằng sinh vật.  Âm dương bình hành trong sự Tiêu trưởng và tiêu trưởng trong thể bình hành. Nếu sự cân bằng này bị phá vỡ thì sự vật có nguy cơ bị diệt vong, không tồn tại.

3. Ứng dụng trong y học 

Học thuyết âm dương chính là kim chỉ nam cho mọi hoạt động của y học cổ truyền. Nó xuyên suốt từ lý luận tới thực tế lâm sàng, từ phòng bệnh tới chữa bệnh, từ chế thuốc tới dùng thuốc. 

Đầu tiên là trong phân định tính chất âm dương trong cơ thể thì:

  • Âm sẽ bao gồm các tạng bên trong cơ thể, tinh, huyết, các đường kinh âm, ngực, bụng,...ở nửa người bên trái.
  • Dương sẽ bao gồm da, cơ, cân, khớp, lông, tóc, móng, vệ khí, lưng, các đường kinh dương, các phủ và ở phía nửa người bên phải.

Theo đó, bệnh tật phát sinh là do sự mất cân bằng âm dương trong cơ thể. Một bên quá mạnh còn một bên quá yếu, âm thịnh dương suy hoặc âm hư dương hư đều sẽ khiến cho cơ thể mất cân bằng, từ đó dẫn tới chức năng các tạng bị suy yếu. 

Cũng theo phép lý giải đó, nếu một bên quá mạnh thì dùng phép tả, dùng thuốc có tính đối lập để xóa bỏ phần thừa. Còn nếu một bên quá yếu thì dùng phép bổ tức, sử dụng thuốc có tính chất đền bù vào chỗ thiếu hụt. 

bào chế thuốc luôn tuân thủ luật âm dương

Bào chế thuốc luôn tuân thủ nghiêm ngặt theo học thuyết âm dương

Học thuyết âm dương cũng được áp dụng trong bào chế thuốc. Để làm ổn định hoặc biến đổi một phần dược tính - tăng giá trị sử dụng của dược liệu thì cần sử dụng thuốc có tính đối lập để thay đổi dược tính. Chẳng hạn như Sinh địa lạnh đem tẩm Gừng, Sa nhân rồi chưng, sấy 9 lần sẽ được vị Thục địa có tính ấm,....

Thông qua phân tích học thuyết âm dương, y học cổ truyền luôn hướng người bệnh phải rèn luyện tính thích nghi với môi trường. Để từ đó có thể tự tạo lập, cân bằng âm dương trong cơ thể và xây dựng được cơ chế phòng bệnh tự nhiên. 

Như vậy chúng tôi đã giúp bạn hiểu được rõ hơn về học thuyết âm dương và ứng dụng của học thuyết này trong YHCT. Đây là một trong những học thuyết giúp cho YHCT đưa ra được những phương thuốc có thể hỗ trợ điều trị vào gốc căn nguyên gây bệnh và ngừa tái phát hiệu quả hơn, an toàn hơn. 

>> Tìm hiểu về Học thuyết ngũ hành ứng dụng trong Y học Cổ truyền

Bình luận bài viết
(*) Thông tin bắt buộc

Bài viết liên quan

Xem tất cả
[Góc tìm hiểu] Học thuyết ngũ hành ứng dụng trong Y học Cổ truyền

[Góc tìm hiểu] Học thuyết ngũ hành ứng dụng trong Y học Cổ truyền

Ngày đăng:22/04/2024, Bởi: Trần Quốc Tâm
Học thuyết Ngũ hành lý giải chi tiết hơn về quá trình vận động, cơ chế của sự tiêu trưởng và chuyển hóa của vật chất. So với học thuyết âm dương, học thuyết ngũ hành chi tiết hơn, sâu...
Xem chi tiết
Tang Chi là gì? Công dụng của tang chi đối với sức khỏe

Tang Chi là gì? Công dụng của tang chi đối với sức khỏe

Ngày đăng:29/03/2024, Bởi: Phạm Thị Thắm
Tang chi là một vị thuốc quen thuộc trong Đông y có giá trị chữa bệnh vô cùng tuyệt vời. Có thể bạn chưa biết đây là 1 bộ phận của cây dâu. Vậy tang chi có tác dụng gì? Hãy cùng Dược phẩm PQA...
Xem chi tiết
Hoàng Cầm - Dược liệu quý chữa viêm xoang lành tính

Hoàng Cầm - Dược liệu quý chữa viêm xoang lành tính

Ngày đăng:29/03/2024, Bởi: Phạm Thị Thắm
Hoàng cầm được biết đến là một trong những loại thảo dược có thể điều trị được nhiều bệnh lý. Trong đó công dụng chính của hoàng cầm chính là hỗ trợ điều trị viêm xoang. Để hiểu...
Xem chi tiết
Bật mí lợi ích tuyệt vời của hạnh nhân đối với sức khỏe

Bật mí lợi ích tuyệt vời của hạnh nhân đối với sức khỏe

Ngày đăng:29/03/2024, Bởi: Phạm Thị Thắm
Hạnh nhân vừa là một loại thực phẩm, vừa là một vị thuốc trong y học cổ truyền. Tuy nhiên sử dụng vị thuốc này như thế nào là điều mà không phải ai cũng biết. Hãy cùng Dược Phẩm PQA tìm...
Xem chi tiết
Trắc bách diệp: Vị thuốc quý trong y học cổ truyền

Trắc bách diệp: Vị thuốc quý trong y học cổ truyền

Ngày đăng:28/03/2024, Bởi: Phạm Thị Thắm
Trắc bách diệp vốn là một cây trồng được sử dụng làm thuốc chữa được nhiều bệnh lý khác nhau. Vậy công dụng thực tế của loại cây này là gì, có thể sử dụng trắc bách diệp để điều...
Xem chi tiết
Nhọ nồi và những tác dụng y học đặc biệt

Nhọ nồi và những tác dụng y học đặc biệt

Ngày đăng:28/03/2024, Bởi: Phạm Thị Thắm
Nhọ nồi nổi tiếng với công dụng cầm máu và giảm cảm sốt hiệu quả. Nhưng trên thực tế nghiên cứu thì nhọ nồi còn là loại dược thảo được sử dụng trong rất nhiều bài thuốc đông y...
Xem chi tiết
Hoa ngũ sắc - Công dụng và 7 bài thuốc trị bệnh bất ngờ

Hoa ngũ sắc - Công dụng và 7 bài thuốc trị bệnh bất ngờ

Ngày đăng:28/03/2024, Bởi: Phạm Thị Thắm
Hoa ngũ sắc được biết đến với nhiều tên gọi khác nhau. Đây vốn là một loại hoa quen thuộc đối với nhiều người. Thế nhưng không phải ai cũng biết được đây là một loại thuốc quý, có...
Xem chi tiết
Hạ Khô Thảo - Dược liệu quý hỗ trợ giải độc, tiêu sưng

Hạ Khô Thảo - Dược liệu quý hỗ trợ giải độc, tiêu sưng

Ngày đăng:28/03/2024, Bởi: Phạm Thị Thắm
Hạ khô thảo theo đông y có vị cay đắng, tính hàn, không chứa độc. Vị thuốc này thường được dùng để điều trị các bệnh liên quan tới gan, mắt, bướu cổ, tràng nhạc và đặc biệt là viêm...
Xem chi tiết
Cây phòng phong và những công dụng tuyệt vời

Cây phòng phong và những công dụng tuyệt vời

Ngày đăng:27/03/2024, Bởi: Phạm Ngọc
Phòng phong, một vị thuốc quý có lịch sử lâu dài ở Trung Quốc, đặc biệt nổi tiếng với đa dạng tác dụng trong việc điều trị các bệnh lý. Vậy, cây phòng phong thực sự có những tác dụng gì?...
Xem chi tiết
Cây thuốc Câu Đằng- Công dụng và những chú ý khi sử dụng

Cây thuốc Câu Đằng- Công dụng và những chú ý khi sử dụng

Ngày đăng:27/03/2024, Bởi: Phạm Ngọc
Cây thuốc câu đằng mọc hoang dại ở nhiều khu vực Việt Nam. Nhưng bạn có biết rằng cây mọc dại tưởng chừng vô dụng nhưng lại có giá trị dược lý vô cùng lớn? Để tìm hiểu chi tiết công...
Xem chi tiết
0818 288 717
Zalo detail